Kütüphane çalışma saatleri: Pazartesi-Perşembe 10:00 – 19:00, Cuma 9:00 – 13:00

Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de Müzik

Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de Müzik 2018-09-11T17:32:15+00:00

 

Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye’de Müzik

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Proje süresi: 2011’den beri

Orient-Institut’un müzik bilimleri alanındaki araştırmaları, müzik bilimlerinin iki kısmi disiplinini kapsıyor: Tarihi müzik bilimleri ve müzik etnolojisi. Bu iki kısmi proje metodolojik olarak ve içerik açısından birbirinden kesin çizgilerle ayrılıyor ve Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nde müziğin farklı yönlerini inceliyor. Çalışmaların odağında ağırlıklı olarak 19. yüzyıl el yazmaları ve notalarıyla müzik tarihi ve tarihi ve güncel nota belgelerinin incelenmesi yer alıyor. Bunlara İstanbul’da ve Anadolu’da müzik alanında son dönemdeki gelişmelere yönelik alan çalışmaları ekleniyor.

Corpus Musicae Ottomanicae

Proje sorumluları: Prof. Dr. Ralf Martin Jäger, Dr. habil. Martin Greve & Prof. Dr. Raoul Motika

Proje asistanı: Doç. Dr. Elif Damla Yavuz

Proje süresi: 2015-2027

Ana proje ortağı: Westfälische Wilhelms-Universität Münster, Müzik Bilimleri Enstitüsü

Destekleyen kuruluş: Deutsche Forschungsgemeinschaft

  1. yüzyılın ikinci onyılının başından itibaren Osmanlı İmparatorluğu’nda İstanbul’dan başlayarak saraylı ve kentli sanat müziğinin repertuarı giderek daha çok sayıda el yazmasına aktarıldı. Bu konuda öncelikli olarak Ermeni müzisyen Hamparsum Limonciyan (1768-1839) tarafından geliştirilmiş ve sanat müziği repertuarının yazıya aktarılmasına çok uygun olan olan bir nota yazım yöntemi kullanıldı. Bunun yanısıra 1830’lu yılların ortalarından itibaren Batılı nota yazım sistemleri de giderek daha fazla kullanılmaya başlandı. Her iki nota sistemini kullanan el yazmaları, 20. yüzyılın başlarına dek bugünkü Türkiye’nin metropollerinde olduğu kadar, Suriye ve Mısır’ın büyük kentlerinde de muhafaza edilen ve geliştirilen bir sanat müziği kültürünün aktarımı için azımsanmayacak bir öneme sahiptir. Bu kaynaklar, hem onları kullanarak müzik kültürlerinin geçirdiği süreçlere ve tarihsel fenomenlere ilk kez ulaşabilen müzik araştırmaları için, hem de şarkiyat bilimleri için birincil derecede önem taşıyor. Uzun süreli bu çalışmaların hedefi, yedi yıla yayılacak ilk proje döneminde Hamparsum nota sistemiyle kaydedilmiş 19. yüzyıl temel el yazmalarının eleştirel basımlarının hazırlanması. Beş yıl sürecek ikinci proje döneminde ise, aynı döneme ait Batılı nota sistemiyle kaydedilmiş el yazmalarının eleştirel basımı hazırlanacak. Şarkı sözlerinın yayına hazırlanması ise eşzamanlı olarak disiplinler arası bir kurul tarafından yapılacak. Corpus Musicae Ottomanicae (CMO) – Kritische Editionen vorderorientalischer Musikhandschriften (Corpus Musicae Ottomanicae (CMO) – Ön Asya Müzik El Yazmalarının Eleştirel Basımları perspektivia.net Yayın Kurulu tarafından açık erişim dosyaları olarak online yayınlanacak. Ayrıca, tek tek el yazmalarından oluşan basılı yayınlara da talep üzerine (book-on-demand olarak) erişilebilecek. Çalışmanın tamamı, Westfälische Wilhelms-Universität Münster’in Müzik Bilimleri Enstitüsü’nde ve Orient-Insitut Istanbul, perspectivia.net ve yine Westfälische Wilhelms-Universität Münster’in Arabistik ve İslam Bilimleri Enstitüsü işbirliğiyle yürütülecek. Projeye, uluslararası uzmanlardan oluşan bilimsel bir danışma kurulu eşlik edecek.

 

Editing Post-Byzantine Notations

Proje sorumlusu: Dr. Kyriakos Kalaitzidis, Dr. habil. Martin Greve

Proje süresi: Ekim 2016’dan itibaren

Destekleyen kuruluş: Alexander Onassis Foundation

Bizans kilise müziğine ilişkin çok sayıda el yazmasında ve bazı özel nota koleksiyonlarında dağınık bir şekilde de olsa dini olmayan müzik, halk müziği, Phanariot (Fener Rumları) şarkıları ve Osmanlı sanat müziği nota kayıtlarına da rastlanıyor. Önce bir pilot çalışma ile bu pek bilinmeyen kaynaklar için transkripsiyon ve yayına hazırlama yöntemleri geliştirilecek ve sınanacak.

Bu notaların yayınlanması için Corpus Musicae Ottomanicae (CMO) projesi ile işbirliği yapılması planlanıyor. Bu konuyla ilgili bir cilt Enstitü’nün yayın dizilerinden “Istanbuler Texte und Studien” kapsamında yayınlandı: Kyriakos Kalaitzidis, Post-Byzantine Music Manuscripts as a Source for Oriental Secular Music (15th to Early 19th Century). (Istanbuler Texte und Studien 28) Würzburg: Ergon Verlag 2012.

Yeni Enstitü binasının açılışı için düzenlenen bir konserde, Kyriakso Kalaitzidis (ud), Şevhar Beşiroğlu (kanun), Yelda Özgen (çello) ve Neva Özgen (kemençe) Bizans sonrası nota kayıtlarında yeniden keşfedilen şu eserleri seslendirdiler: Azerbaycanlı müzik teorisyeni ve besteci Abdülkadir Marâghî’den (1353 – 1453) bir tasnîf, Hânende Zacharias’tan (18. yüzyıl) bir enstrümantal parça ve İstanbullu besteci Petros Peloponnesios’tan (1740 – 1778) iki şarkı. Konserin kayıtlarına şuradan ulaşılabilir: http://vimeo.com/66142818

 

Post-Traditional Music in Turkey

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Proje süresi: 2011-2016

Bu araştırma projesinin konusu, Türkiye’de geleneksel müzikte yaşanan son dönem değişimler. Bu kapsamda dört eğilim inceleniyor:

– Geleneklerin tarihsel rekonstrüksiyonu ve tarihselleştirmeye yönelik eğilimler;

– Türkiye’de geleneksel müziğin – hem müzisyenlerin hem de dinleyicilerin – uluslararasılaşması eğilimi;

– Topluluklar, repertuarlar ve aranjmanların yeni hibrid kombinasyonlarına yönelik

sürekli arayış;

– Giderek artan müzik çeşitliliği karşısında standartlaştırma çabaları.

Dersim’de Müzik

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Proje süresi: 2012’den bu yana

Bu projenin konusu, Doğu Anadolu bölgesinde Dersim’de – bugünkü Tunceli – ve çevresinde müzik. Proje iki aşamadan oluşuyor: İlk araştırma aşamasında bölgenin ve Türkiye ve Avrupa’daki diyasporanın müziğinin son kırk yılı toplumsal tarih bağlamında inceleniyor. Bu aşamada etnografik saha araştırmalarının yanısıra bölgedeki müzisyenlerle yapılan söyleşiler de yer alıyor. Ayrıca hedefler arasında tarihi kayıtlara ulaşılması ve bunların değerlendirilmesi de var. Bu kayıtlar ikinci araştırma aşamasında analiz edilecek.

Wendelmoet Hamelink, Ulas Özdemir, Martin Greve (Yay. haz.). Diversity and Contact among Singer-Poet Traditions in Eastern Anatolia. (Istanbuler Studien und Texte 40) Würzburg: Ergon Verlag (hazırlanıyor)

Greve, Martin. Makamsız – Individualization of Traditional Music on the Eve of Kemalist Turkey. Würzburg 2017 (baskıda).

Yıldız, Burcu. Armenian Music in Turkey. (Istanbuler Texte und Studien 35). Würzburg: Ergon Verlag 2016.

Greve, Martin (Yay. haz.), Writing the History of “Ottoman Music”. (Istanbuler Texte und Studien 33). Würzburg: Ergon Verlag 2015.

—-. „Traditionelle Musik in der zeitgenössischen westlichen Musik der Türkei“. Jin-Ah Kim, Nepomuk Riva (Yay. haz.). Entgrenzte Welt? Musik und Kulturtransfers. Berlin: Ries & Erler 2014. 311-337

—-. „CD Booklet“. Marc Sinan. Hasretim – Eine anatolische Reise. Münih: ECM 2013.

Kyriakos Kalatzidis (Yay. haz.). Post-Byzantine Music Manuscripts as a Source for Oriental Music (15th to early 19th Century). (Istanbuler Texte und Studien 28). Würzburg: Ergon Verlag 2012.

Uluslararası Konferans: Integrative Approaches to Contemporary Cross-Cultural Music Making: Turkey, Italy, Germany

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihi: 8-9.3.2016

Etkinlik yeri: Roma

Ana işbirliği ortağı: DHI Rom

Destekleyenler: Deutsche Forschungsgemeinschaft, Bahçeşehir Üniversitesi, Ernst-von-Siemens Musikstiftung, Max Weber Stiftung

İki günlük konferansın konusu, çok sayıda çağdaş bestecinin geleneksel müziği – hangi gelenekten olursa olsun – kendi müziklerine dahil etme yönündeki çabaları idi. Güney Kore Seul Üniversitesi’nden Jin-Ah Kims, yaptığı açılış konuşmasında şu anda kullanılmakta olan terminolojiyi tartışmaya açtı. Konferansın sonuna gelindiğinde ise melezlik, kültürlerarasılık, transkültürellik, üçüncü alan (third space) gibi kavramların kişisel dünyaların ve müzikal yaklaşımların çeşitliliği karşısında yetersiz kaldığı konusunda fikir birliği oluşmuştu. Gerçekten de, İtalya, Almanya ve Türkiye’den katılan çok sayıdaki bestecinin konferans sırasında düzenlenen iki konserde sundukları yapıtlar nefes kesici bir çeşitliliğe sahipti. Üç bağlama sanatçısı Kemal Din. (Köln/Rotterdam), Erdem Şimşek (İstanbul) ve Taner Akyol’un (Berlin) katıldığı açıklamalı konserde sanatçılar hem avangardist hem de geleneksel özellikler taşıyan çağdaş müzik örnekleri sundular. İzleyicilere açık bir prova sırasında, çeşitli uluslardan sanatçılardan oluşan İstanbul Hezarfen Ensemble müzisyenleri, aynı anda hem Türk müziğinin makamlarıyla, hem de yeni batı müziğinin notasyon tekniğine ve sunum pratiklerine yönelik incelikleriyle ilgilenmenin yarattığı zorluklardan söz ettiler. Pek çok besteci bugün aynı zamanda mekan akustiği, din tarihi veya geleneksel müzik gibi alanlarda yeni bilgilere ulaşmaya çalışan ve bunları bestelerinde kullanan birer araştırmacı. Etkinliğin doruk noktası Hezarfen Ensemble kapanış konseriydi. Konserde, çok sayıda kültürlerarası bestenin İtalya ve dünya prömiyerleri gerçekleştirildi.

Eduard Zuckmayer – Türkiye’de Bir Müzikçi

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihi: 7.3.2016

Etkinlik yeri: Mimar Sinan Üniversitesi

Ana işbirliği ortakları: Mimar Sinan Üniversitesi, Goethe -Institut Istanbul

Orient-Institut Istanbul’da Konferans Serisi:

Music and Musicians in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Proje süresi: Ekim 2014 – Mayıs 2015

Konferans serisinde, Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nde müzisyenler ve müzik dünyaları ele alındı: 17. yüzyılda yaşamış Polonya kökenli bir saray müzisyeni ve mütercim olan Ali Ufuki ya da 20. yüzyıl bestecisi Nazife Aral-Güran gibi nezih kozmopolitler; Alevilerin dini müziği ve onun 20. yüzyılda geçirdiği değişimler; 1920’li yıllardaki Beyoğlu’nun renkli caz dünyası; katlanılmaz anıların Ermeni ninnilerinde bıraktığı izler ya da 19. yüzyıl başlarında Ermeni kilise müziği ile Osmanlı sanat müziği arasındaki sıkı bağlar. Öncelikle Türkiye’de, ama örneğin Yunanistan’da da, müzik aynı zamanda milli kimliğin bir simgesi olarak anlaşılıyor ve halk şarkıları ve danslarıyla birlikte marşlar da dolayımsız bir siyasi anlam kazanıyordu. Azınlıklar da, sözgelimi 1937-38 Dersim (Tunceli) katliamına dair ağıtlarını arar ve yeni ağıtlar oluştururken, kendilerini ve kimliklerini çoğu zaman müzik yardımıyla dile getiriyorlar. Güney-Batı Anadolu’daki köylerin basit, güzel türküleri ve enstrümantal parçaları, klasik Türk müziği koroları ve örneğin İstanbul’daki Rock çevresi arasında pratikte hiçbir ortaklık yok. Dünyada Türkiye kadar zengin ve çelişkili bir müzik hayatı barındıran pek az ülke olduğu söylenebilir.

Uluslararası Konferans: Aktarım ve Çeşitlilik. Müzik ve Kültüraşırı Pratik

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Gree

Etkinlik tarihi: 9-11.2010. ve 17-18.10.2014

Ana işbirliği ortakları: Humbold-Universität Berlin, Istanbul Teknik Üniversitesi

Destekleyen: Eğitim ve Araştırma Federal Bakanlığı

“Aktarım ve Çeşitlilik. Müzik ve Kültüraşırı Pratik: Türkiye – Almanya” başlıklı proje, 2014 Almanya-Türkiye Bilim Yılı çerçevesinde Ekim 2014’te Türk-Alman müzik ilişkilerinin envanterini çıkarmaya çalıştı. Projeye Humbold-Universität Berlin, İstanbul Teknik Üniversitesi Müzik İleri Araştırma Merkezi (MİAM), Orient-Insitut Istanbul ve bazı başka kurumlar katıldı. Paneller, konserler ve Berlin’de gerçekleştirilen üç günlük bir konferansın ardından İstanbul’da MİAM’da, Orient-Insitut Istanbul’un içerik açısından önderliğini üstlendiği iki günlük bir sempozyum düzenlendi. Bu etkinliğe, müzik ve kültür bilimleri alanında çalışan araştırmacıların yanısıra çok sayıda Türk ve Alman müzisyen, besteci ve kültür yöneticisi katıldı. Panellerin bir bölümünde, siyasi mültecilerin müzik ve müzik yaşamı alanındaki deneyimleri ve müzik ve cinsiyet konuları ele alındı. Almanya’daki Türk müziğinde yaşanan güncel gelişmeler, yüksek okullarda bağlama eğitimi verilmesi yönündeki çabalar ve Berlin’de bir “Bağlama Platformu” kurulması gibi konular tanıtıldı.

Etkinliklerin kapanışında, 100. doğum yılı vesilesiyle Kurt Reinhard ve eşi Ursula Reinhard’ın müzik bilimi alanındaki araştırmaları geriye dönük olarak değerlendirildi. Her iki araştırmacı da kitapları ve makaleleriyle on yıllar boyunca Türk müziğinin Avrupa’da tanıtılmasına büyük katkıda bulunmuşlardı.

Konferans: Pedagoji, Müzik Okulu, ‘Gençler Müzik Yapıyor’ ve Konserler Bağlamında Bağlama

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihleri: 7-9.9.2015

Ana işbirliği ortağı: Landesmusikakademie Nordrhein-Westfalen

Destekleyen: Kuzey Ren Westfalya Aile, Çocuk, Gençlik, Kültür ve Spor Bakanlığı

Bir müzik aleti olarak bağlama (ya da saz), Almanya’da Türk müzik kültürünün sembolü olarak görülüyor ve Türk topluluğu içinde müzikal kimliği temsil eder hale gelmiş durumda. Bağlama, Kuzey Ren Westfalya’da da sıklıkla çalınıyor, müzik okullarında öğretiliyor, ‘Gençler Müzik Yapıyor’ adlı yarışmada yer alıyor ve kamusal müzik yaşamında da görünür hale geliyor. Konferansta, bu süreci desteklemek amacıyla çeşitli sunumlar, atölye çalışmaları ve paneller düzenlendi ve bağlama uzmanlarının, üniversite ve müzik okullarının temsilcilerinin ve konser organizatörlerinin biraraya gelmelerine ve tanışmalarına katkıda bulunuldu. Ele alınan konular arasında Avrupa kökenli enstrümanların bağlama ile birlikte çalınması konusunda varolan olanaklar ve yollar; bağlama dersi didaktiği ve metodolojisi; ders kitaplarının tanıtımı ve profesyonel bağlama sanatçılarının kendilerini geliştirmesi ve kamuya açık etkinliklerde yer alması konusunda mevcut imkanların tanıtılması yer aldı.

Konferans: Rhythmic Cycles and Structures in the Art Music of the Middle East

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihleri: 27-28.2.2014

Ana işbirliği ortağı: Westfälische Wilhelms-Universität Münster

Osmanlı sanat müziği (ve yakın müzik tarzları) araştırmalarında daha çok melodik makamlar öne çıkarıldı ve kısa zaman öncesine kadar ritmik makamlar gözardı edildi. Halbuki bestelerin müzikal biçimi için belirleyici olan usüllerdir. Bu konferans, Universität Münster (Müzik Bilimleri Enstitüsü) ve Orient-Insitut Istanbul arasında 2013 yılında imzalanan işbirliği sözleşmesinin somut olarak hayata geçirildiği ilk etkinlik oldu.

Konferansta, Prof. em. Dr. Eckhardt Neubauer, Prof. em. Dr. Owen Wright (SOAS London’dan emekli), Prof. Walter Feldman ve Prof. em. Dr. Yalçın Tura gibi önde gelen müzik tarihçilerinin yanı sıra Dr. Judith Haug (Münster), Dr. Jacob Olley (Londra), Mehmet Uğur Ekinci (Ankara) ve Dr. Nilgün Doğrusöz-Dişiaçık (İstanbul) gibi genç müzik bilimciler de yer alarak tarihi ritim ve biçim konseptlerine ilişkin güncel araştırmaları sundular. Etkinliğin kapanış paneli, 20. yüzyılın müzikal gelişmelerine ayrılmıştı. Burada gazinoların müziği fantezi müziğin ve Anadolu halk müziğinin ritimleri ele alındı.

Sempozyum: Almanya’da Birinci Bağlama Sempozyumu

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihleri: 14-15.9.2013

Ana işbirliği ortağı: Landesmusikrat Berlin

14-15 Eylül 2013 tarihlerinde Berlin’de Landesmusikrat Berlin, Orient-Institut Istanbul, İTÜ Türk Müziği Devlet Konservatuarı ve Universität der Künste Berlin işbirliğiyle “Almanya’da Birinci Bağlama Sempozyumu” düzenlendi. Sempozyumda bağlama farklı türleri ve bölgesel yaygınlığı açısından tanıtıldıktan sonra enstrümanın tarihine, teorisine ve notasyonuna eğilindi. Günümüzde bağlama Türkiye’nin çeşitli müzik okullarında ve konservatuarlarında öğretiliyor. Aynı zamanda Avrupa’da da bağlama eğitimi yapılıyor. 1990’lı yıllardan beri gerçekleşen yapım, çalma teknikleri ve bestelere ilişkin yenilikler enstrümanın kendisini ve müziğini güçlü biçimde değiştirdi ve müzikal imkanları büyük ölçüde geliştirdi. Sempozyumda örnek olarak bağlamanın İstanbul, Berlin, Viyana ve Gent’teki durumu ele alındı ve tartışıldı.

Birinci Bağlama Sempozyumu 2013 Berlin:

DVD Almanya’da Birinci Bağlama Sempozyumu. Berlin: Ethnologisches Museum, Staatliche Museen zu Berlin 2015

Belgesel yönetmeni Özay Şahin, Orient-Institut Istanbul’da bağlama ve bağlama müziği ile ilgili 2 saatlik bir belgesel film üretti. Filmde müzisyenlerin ve müzik bilimcilerin sunumlarından, Berlin’de çekilmiş bağlama dersi filmlerinden ve Erol Parlak, Okan Murat Öztürk ve başka bağlama sanatçılarının verdiği bir konserin kayıtlarından bölümler yer alıyor. Film, 2 DVD halinde, Derya Takkali’nin bağlama yapımıyla ilgili bir belgeseliyle birlikte Ethnologisches Museum Berlin’in DVD yayınları arasında çıktı.

Konferans: Dinleyin – Türk-Alman Müzik Terapisi Alanında Deneyim Alışverişi

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihleri: 25-26.5.2012

Ana işbirliği ortağı: Hochschule Magdeburg-Stendal

Mayıs 2012’de düzenlenen uluslararası konferansta bu alandaki pratik deneyimler Türkiye, Almanya ve Avusturya arasında ilk kez paylaşıldı. Türkiye’de müzik terapisi henüz çok yeni bir alan. Az sayıda müzik terapisti genellikle bireysel olarak farklı yöntemleri birbiriyle kombine ederek çalışıyor; ama geçen zaman içinde epey deneyim edinmiş durumdalar. Müzik terapisine ait iki farklı yöntem birbirinin içine geçiyor. Bunlardan birisi, İslam dünyasında Orta Çağ’da müziğin tedavi amaçlı kullanılmasından kaynaklanıyor. Osmanlı döneminde çok sayıda şifahanede bilinçli olarak Osmanlı musikisi tedavi amaçlı kullanılmaktaydı. 19. yüzyılın ortalarında bu gelenek kayboldu. Ancak son yirmi yıldır tek tek müzisyenler ve terapistler bu geleneği canlandırmayı deniyorlar. Bu alanda hem Türkiye’de hem de Avrupa’da Rahmi Oruç Güvenç ve kullandığı “Eski Doğu Müzik Terapisi” yöntemi tanınırlık kazandı.

Öte yandan Türkiye’de tıp – psikiyatri ve psikoterapi de dahil olmak üzere – elbette ki uluslararası (ağırlıklı olarak da batılı) yöntemler kullanıyor. Özellikle psikoterapi Türkiye’de yıllardır güçlü bir çıkış yaşıyor. Bu alanda giderek daha çok sayıda terapi biçimi uygulanıyor ve giderek daha fazla sayıda konuyla ilgili uluslararası yayın Türkçeye çevriliyor. Batı kaynaklı müzik ve dans terapisi ise ancak birkaç yıldır ve sadece deneysel olarak kullanılıyor.

Almanya’daki durum ise çok farklı: Burada müzik terapisi artık yerleşmiş durumda (fakat aynı şeyi dans terapisi için söylemek mümkün değil). Bu alan üzerine üniversitelerde bölümler, meslek odaları, düzenli konferanslar ve eğitim olanakları mevcut. Yeni bir durum ise, Avrupa genelinde psikoterapistlerin göç geçmişleri olan hastalarla çalışmaya başlamaları oldu.

Bütün atölyeleri ve tartışma oturumlarıyla birlikte konferansın tamamı belgesel yönetmeni Özay Şahin tarafından videoya kaydedildi. Bu kayıtlara İstanbul’da gerçekleşen müzik terapisi seanslarında yapılan kayıtlar eklendi. Orient-Institut, Özay Şahin’le birlikte bu malzemeden iki saatlik bir belgesel oluşturdu. Film, 2013 yılında DVD olarak yayınlandı.

DVD Erfahrungsaustausch Deutsch-Türkischer Musiktherapie / Türk Alman Müzik Terapi Tecrübelerinin Paylaşımı

Bir Özay Şahin filmi, İstanbul 2013

Uluslararası Konferans: Writing the History of ‘Ottoman Music’

Proje sorumlusu: Dr. habil. Martin Greve

Etkinlik tarihleri: 25-26.11.2011

Ana işbirliği ortağı: İstanbul Teknik Üniversitesi

Bu uluslararası ve disiplinlerarası konferansta Osmanlı müzik tarihi yazımının yaklaşımları ve sorunları tartışıldı. Merkezde yer alan soru şuydu: Tekil yazılı nota koleksiyonları ve teorik metinlerden ibaret kaynaklar ve çoğunlukla sözlü aktarılmış bir müzik ile Osmanlı müzik tarihinin kendi içinde ilintili bir tarihinin yazılması mümkün müdür? Mümkünse bu hangi biçimde yapılabilir? Tartışmalarda, ilk adımın müziğe müzik bilimsel temelde dönemsel bir tasnif uygulanmasının olacağı dile getirildi. Başka bir konu kümesi de Anadolu halk müziğiydi: Burada siyasi ve (tarihsel) felsefi ideolojilerden arınmak ve bilimsel ve tarihsel bir araştırmaya ulaşmak ne ölçüde mümkündür? Son olarak da tarihi Osmanlı müziğinin pratik rekonstrüksiyonuyla ilgili sorular ele alındı.

Martin Greve (Yay. haz.), Writing the History of “Ottoman Music”. (Istanbuler Studien und Texte 33) Würzburg: Ergon Verlag 2015.

Almanya’daki Ermeni Savaş Esirlerinin Müzik Kayıtları

Proje sorumlusu: Dr. Melissa Bilal (Columbia University, New York)

Proje süresi: 2015-2016

Ana işbirliği ortakları: Ethnologisches Museum, Staatliche Museen zu Berlin, Abt. Musikethnologie

Destekleyen: OII (Doktora sonrası bursu)

Çalışma kapsamında, Birinci Dünya Savaşı sırasında Almanya’daki çeşitli esir kamplarında tutulan Ermeni savaş esirlerinin kayıtları bilimsel açıdan incelenecek. Sonuçların, Ethonologisches Museum Berlin tarafından yayınlanacak bir CD’de toplanması ve CD’ye kapsamlı bir el kitabının eşlik etmesi planlanıyor.

 

Mıtrıp ve Urfa Yöresinde Toplu Yapılan Danslar: Müziğin, Müzisyenlerin ve Dansların Değişen Toplumsal Bağlamları İçinden Bir Portresi

Proje sorumlusu: Sara Islán Fernández (Universidad Complutense de Madrid)

Destekleyen: OII (Doktora bursu, 1.7.2015-31.12.2015)

Şanlıurfa yöresinde toplu yapılan danslar ve bunların müzikleri çok zengin ve çok çeşitli bir popüler repertuarın canlı örnekleridir. Araştırma projesinin hedefi, müzik ve dansla ilgili statik bir portre çizmek değil, sürmekte olan ve müzik ve dansın da içinde yer aldığı bir dönüşüm sürecini ve bu süreci belirleyen etkenleri tanımlamaktır. Odak noktasında, çeşitli toplulukların üyelerinin ve mıtrıpların, yani müzisyenlerin kendilerinin bu repertuarla ilişkileri ve bu ilişkilerin dönüşümü yer almaktadır. Bu çalışmayla, yörede müzikle yaşam arasındaki bağın hâlâ çok sıkı olduğunu, insanların yaşam alanlarında ve toplumsal çerçevede görülen önemli değişikliklerin dans, müzik ve müziğin yorumcuları üzerinde güçlü ve dolaysız bir etkisinin olduğunu göstermek amaçlanmaktadır.

Ege Denizi’nin İki Kıyısında 19. ve 20. Yüzyılda Ulusal Müziklerin Şekillenmesi

 

Proje sorumlusu: Ersin Mıhçı (Universität Heidelberg)

Destekleyen: OII (Doktora bursu, 15.5.2014-15.8.2014)

Bağımsız bir Yunan devletinin (1830) ve Türkiye’nin (1923) kuruluşundan bu yana, her iki devlet de ulusal bir kimlik oluşturulması yönünde kendi projelerini başlattılar. Bu yeni ulusal kimlik şekillendirme çabalarında, müzik önemli bir rol oynadı. İki ülke de, o sıralar gelişme ve modernitenin sembolü olarak kabul edilen Batı’nın müziğinin beste yapma tarzlarını ve enstrümanlarını geleneksel müziğin melodileri, ritimleri ve sunum şekilleriyle birleştirerek yeni bir ulusal müzik geliştirmeye çalıştı. Bu doktora çalışması, bağımsız bir devletin kurulmasından hemen sonra bestelenmiş örnek eserlere odaklanıyor. Çalışma müzik-bilimsel bir çerçeveye sahip olmakla birlikte, küresel bağlamda çağdaş kültür ve estetik konseptlerini de göz önünde bulunduruyor. Aynı zamanda, karşılaştırmalı bir yaklaşıma sahip ve Yunanistan ve Türkiye’de ulusal müziği ve müziğin ulusallaştırılmasını açıklamaya yardımcı olabilecek kriterler bulmaya çalışıyor.

Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuruluşundan (1923) Önce ve Sonra Kadın Bestecilerin Çalışma Koşulları

Proje sorumlusu: Melike Atalay (Universität für Musik und Darstellende Künste, Viyana)

Destekleyen: OII (Doktora bursu, 15.3.2014-15.6.2014)

Bu doktora tezinin konusu, aynı müzik akımına mensup pek çok başka kadın besteciyi temsil eden özelliklere sahip olmakla birlikte, Türkiye’nin üç farklı tarihsel döneminde yer alan üç kadın besteci: Leyla Saz (1845-1936), 1861 yılına kadar Harem’de eğitim görmüş, daha sonrasında bütün yaşamı boyunca sanatla uğraşmış bir Osmanlı bestecisi. Nazife Aral-Güran (1921-1993), Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan kısa bir süre önce doğmuş ve cumhuriyetçi düşüncelerin oluşturduğu Kemalist kadın imgesiyle uyumlu bir kadın besteci. Yüksel Koptagel ise 1931 doğumlu ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonraki ikinci kuşak çağdaş kadın besteciler arasında yer alıyor. Bununla birlikte, yaşamının büyük kısmını Türkiye dışında geçirdi ve çalışmalarını Türkiye dışında sürdürdü. Bu doktora tezinin hedefi, bu eğitimli kadın bestecilerin, müzisyen kimliklerini belirli ulusal konstelasyonlar içinde nasıl geliştirebildiklerini ortaya koymak.

Günümüzde Sasun Köyleri

 

Proje sorumlusu: Dr. Wendelmoet Hamelink

Proje süresi: 2013 (proje tamamlandı)

Destekleyen: Max Weber Stiftung’un Orient-Institut Istanbul, Orient-Institut Beirut ve Deutsches Historisches Institut Berlin için sunduğu seyahat destek programı

Daha önce dengbêjler üzerine gerçekleştirilmiş çalışmaları temel alan bu araştırma projesi, Sasun’daki (Güneydoğu Anadolu) Ermenilerin kaderi konusuna eğildi. 1915 öncesinde bu bölgede Kürt ve Ermeni köyleri vardı. 1915’te yaşanan kitlesel katliamlar ve sürgünlerin ardından bölgede yalnızca az sayıda Ermeni yaşıyor. Bunların çoğu da çevrede yaşayan Kürtlerin kültürünü ve dilini almış durumda. Pek çoğu da yurt dışına gitti. Sasunlu Ermenilere ve onların kültürüne ne oldu? Ermeni kimlikleri onlar için ne ifade ediyor ve bunu müziklerine ve şarkılarına nasıl yansıtıyorlar? Ermeni geçmişleri ve başka kimliklerle ilişkilerini nasıl ifade ediyorlar? Bu araştırmanın ulusaşırı yaklaşımı tümünün kökenleri aynı bölgede olan insanların farklı deneyimlerine ışık tutuyor. Ebeveynlerinden ve büyük ebeveynlerinden Sasun’daki hayatla ilgili hangi hikayeleri dinlediler? Tüm bu konular müzik ve şarkılar üzerinden ve çatışma ve sürgün koşullarında kimliklerin gelişimiyle bağlantı kurularak ele alınacak.

X

Send this to a friend