Audrey Wozniak, M. A. (Harvard University)
Ulus için bir disiplin: Tarihte ve Uygulamada Klasik Türk Müziği Koroları

Cumhurbaşkanlığı Klasik Türk Müziği Korosu, Konser, İstanbul, Kasım 2021. Foto: Audrey Wozniak.

Wozniak’ın araştırma projesi Klasik Türk Müziği’nin, Türkiye Cumhuriyeti’nin Mustafa Kemal Atatürk tarafından 1923 yılında kurulmasıyla beraber gelişen, sıradışı ve sıklıkla gözardı edilmiş bir fenomeni üzerine: Cumhuriyet’in her köşesinde, kısmen devlet hizmetinde kısmen amatör olarak çalışan yeni tipte çok sayıda koronun ortaya çıkması. Bu fenomen, farklı müzik türlerinin ve icra pratiğinin radikal değişimini beraberinde getirdi. Wozniak’ın araştırmasının odaklandığı tez, müzik dışı görünen sosyal ve siyasi hadiselerin Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşü ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu sürecinde, Klasik Türk Müziği’nin yeni ortaya çıkan korolarında ifade bulduğuydu. Bu korolar bu nedenle (kişisel ve ulusal) kimlikle bağlantılı korku ve çatışmaların, deneme ve uygulama pratiğinde yaşanabildiği değerli sosyokültürel mikrokosmoslar olarak düşünülmeliydiler. Araştırma çalışması etnografik ve arşiv bazlı yöntemle, tarihi koro fenomeninin, hem Türk Müziği’nin bir müzik topluluğu konstelasyonu olarak son yüzyıldaki izlerinin hem de Türkiye ve diasporada, kentlerde ortaya çıkan çeşitli aktüel şeklinin peşinde koşuyor.

Proje, Klasik Türk Müziği korolarını, »Türklük« tartışmalarının ve siyasi, kültürel ve toplumsal değerler için duyulan kaygıların, geçmişte ve bugün yaşandığı bir sahne olarak inceleyen ilk örnek. Çalışmanın hedefi, Klasik Türk Müziği korolarının kültürel ve siyasi önemine dair dökümantasyonun, kalıcı ulusal ve uluslararası bir etkiye ulaşabildiğini, Türk ulusal kültür mirasının bu özel somutlaşmasının Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları ve bütün dünyadaki Türkler için nasıl anlam kazandığını göstererek ortaya koymaktır.

Daria Kovaleva, M.A. (Harvard University)
İstanbul’da sözlü tiyatro ve “İkinci Osmanlı İmparatorluğu’nda” (1570‘li–1820‘li yıllar) kamusal kültür üretimi

Karagöz gölge oyunu figürü, Felix von Luschan, “Türk Gölge Oyunu”, Internationales Archiv für Ethnographie 2 (1889): 81 içinde reprodüksiyon.

Daria Kovaleva Harvard Üniversitesi’nin tarih ve Yakın Doğu incelemeleri alanında doktora öğrencisidir. Doktora çalışmasında, İstanbul’da geç 16. yüzyıl ve erken 19. yüzyıl arasında üretilen tiyatro oyunlarını ve oyuncularını ele alıyor. Osmanlı başkentindeki komedi oyuncularının, meddahların ve gölge oyunu kuklacılarının tarihi, onların tiyatro alanında gelişen pratiği ve ortaya koydukları repertuvar, bu dönemde Venedik ve Napoli’ye kıyasla Doğu Akdeniz havzasının büyük şehir merkezlerinde (Kahire, Şam, İstanbul) kamusal kültürün nasıl üretildiğine dair bir kavrayış ve bilgi edinmek yönünde pencere işlevi görmektedir. Projenin zamansal çerçevesi, gerek 19. yüzyıl öncesi dönemden kalan tiyatro metinlerinin gerekse oyunculara ışık tutan sertifikaların işlenmesine ve incelemenin Baki Tezcan’ın (2010) tasarladığı gibi erken Yeni Çağ İstanbul’unun kamusal alanında ve “İkinci Osmanlı İmparatorluğu” (1580–1826) bağlamında düzenlenmesine imkân sağlamaktadır. Proje, beraberinde kavrama güçlükleri getiren sahne sanatlarına yaklaşmak için kitap tarihi ve kodikoloji yöntemlerini kavram tarihi, tarihsel semantik ve sosyoekonomik tarihle (meslek, endüstri ve piyasa incelemeleri) kombine ediyor. Bu araştırma projesi, Osmanlı İmparatorluğu’nun erken Yeni Çağ çağdaşlarıyla genelde kültür üretiminin politikası, ekonomisi ve sosyolojisiyle, özeldeyse tiyatro üretimiyle temel benzerlikler sergilediğini ortaya çıkarıp gösterecektir.

Douglas Mattsson, Södertörn University, Stockholm
Black metal müzikte dini göstergebilimsel kaynaklar ve alt kültürlerin yayılması

Douglas Mattsson, İsveç’in Stockholm kentindeki Södertörn Üniversitesi’nde Din Bilimleri ana bilim dalında doktora öğrencisidir. Akademik geçmişi, özellikle din incelemeleridir ve araştırmaları daha çok Müslüman çoğunluklu toplumlardaki ve özellikle Türkiye’deki gençlik ve alt kültürlere odaklanmakta. Şu anda, Türk black metal müzik sahnesinin etnografik bir incelemesi olan doktora tezi üzerinde çalışıyor. Tezi, Türkiye’de 1990’ların başından beri var olan bir alt kültüre odaklanan ilk büyük bilimsel çalışma olacak. Mattsson, tezinin genel çerçevesi içinde, özellikle Türkiye’de din ile ilgili düşünce ve görüşlerin iletilmesinde dini göstergebilimsel kaynakların nasıl kullanıldığıyla ilgilenmekte. En son yayınları arasında, The Politics of Culture in Contemporary Turkey (Pierre Hecker, Ivo Furman (eds.) Edinburgh University Press, 2021) ve Living Metal: Metal Scenes around the World (Bryan Bardine, Jerome Stueart (ed.) Intellect, 2021) antolojilerinde bölümler yer alıyor.